Kolonoskopia jest to obrazowym badaniem jelita grubego wykonywanym przy użyciu giętkiego endoskopu (kolonoskopu). Instrument posiada precyzyjny mechanizm sterujący, umożliwiający jego zginanie, co pozwala na wprowadzenie go do dalszych odcinków jelita. Celem badania kolonoskopowego jest ocena makroskopowa powierzchni błony śluzowej jelita grubego. Podczas badania istnieje możliwość pobrania wycinków śluzówki do badania histopatologicznego oraz wykonania wielu zabiegów endoskopowych, takich jak wycięcie polipów czy tamowanie krwawienia.

Wskazaniem do kolonoskopii są:

– krwawienie z odbytu lub stwierdzenie stolca z obecnością krwi; samo badanie proktologiczne (palcem lub sztywnym instrumentem), nawet przy znalezieniu potencjalnego źródła krwawienia, jest niewystarczające
– zmiana charakteru oddawanego stolca (zmiana jego średnicy, konsystencji, częstości wypróżnień) dolegliwości bólowe jamy brzusznej niewyjaśnione innymi badaniami, niewyjaśniony ubytek masy ciała lub anemia
– wątpliwości wynikające z wcześniej przeprowadzonych badań obrazowych (np. radiologicznych, ultrasonograficznych)
– podejrzenie raka jelita grubego, obecności polipów, schyłków oraz stanów zapalnych
– kontrola po leczeniu operacyjnym lub endoskopowym jelita grubego
Uwaga! Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania kolonoskopii jest rozpoznanie zapalenia otrzewnej. Nie zaleca się wykonywania badania u kobiet w II i III trymestrze ciąży, u chorych z tętniakiem aorty oraz z zaburzeniami układu krzepnięcia.

ANOSKOPIA
Badanie to przeprowadza się jako kontynuację badania per rectum. Przy użyciu anoskopu wprowadzonego do odbytnicy ocenia się kanał odbytu.
Umożliwia to lepszą ocenę niektórych zmian, takich jak szczeliny czy zakrzepy. Reasumując jest to badanie pozwalające ocenić dystalny odcinek odbytnicy i kanał odbytu w zakresie niedostępnym dla innych badań, jak rektoskopia czy kolonoskopia.

REKTOSKOPIA
Badanie podobnie jak anoskopia służy do diagnostyki dystalnego odcinka przewodu pokarmowego. Rektoskop, wyposażony w źródło światła, służy do oceny błony śluzowej odbytnicy do wysokości 20 cm od odbytu. Umożliwia pobranie wycinków (do badania histopatologicznego) z miejsc zmienionych chorobowo. Badanie wykonuje się w pozycji kolanowo-łokciowej.

SIGMOIDOSKOPIA
Jest to badanie endoskopowe ostatnich 60-80 cm jelita grubego, czyli odbytnicy, esicy i części zstępnicy. Może pełnić zarówno funkcję diagnostyczną (stwierdzenie na powierzchni błony śluzowej owrzodzeń, polipów, guzów, deformacji, zmian naczyniowych, miejsc krwawienia), jak i terapeutyczną (zatamowanie, przy użyciu lasera, czynnego krwawienia). Sigmoidoskopia umożliwia pobranie wycinków do badania histopatologicznego.
Wskazania do badania:
– przedłużająca się biegunka o niejasnej przyczynie
– krew w stolcu
– zmiana rytmu wypróżnień u osoby z dotychczasowym prawidłowym rytmem – stolce ołówkowate
– uczucie niepełnego wypróżnienia
– mimowolne oddawanie stolca
– ból w trakcie defekacji
– nieprawidłowości we wlewie doodbytniczym
– nawrót wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (colitis ulcerosa)

Główne zasady odnośnie przygotowania Pacjenta do badania kolonoskopowego

FORTRANS
– 48 godzin przed badaniem nie wolno spożywać pokarmów zawierających drobne nasiona i pestki (mak, winogrona, arbuz) oraz warzyw o intensywnie czerwonym zabarwieniu (buraki), a także posiadających twardą skórkę (pomidory)
– na dobę przed kolonoskopią można zjeść lekkostrawne śniadanie i przyjąć leki nasercowe, przeciwnadciśnieniowe, przeciwpadaczkowe
w południe należy przyjąć 2 tabletki Bisacodylu, popijając szklanką wody
– około godziny 15.00 można wypić bulion (ale bez dodatków), wodę, herbatę; można też ssać miód albo landrynki
– po upływie godziny należy rozpuścić trzy saszetki Fortransu w 3 litrach niegazowanej wody (1 saszetka/1 litr) i wypić w tempie 1 szklanka co 15 minut
– należy pamiętać, że nie można jeść tak, jak zwykle – najlepiej nie spożywać żadnych pokarmów
– na badanie proszę przyjść z kimś bliskim

FLEET PHOSPHO-SODA
– podobnie jak przy Fortransie na 48 godzin przed badaniem nie wolno spożywać pokarmów zawierających drobne nasiona i pestki (mak, winogrona, arbuz) oraz warzyw o intensywnie czerwonym zabarwieniu (buraki), a także posiadających twardą skórkę (pomidory)
– w tym czasie można jeść ryż, makaron, bulion, chleb, gotowane lub smażone mięso, ryby, pić przecedzone soki, herbatę, niegazowane napoje
– rano – około godziny 7.00 nie należy jeść już śniadania, ale trzeba wypić przynajmniej 1 szklankę wody. Proszę przyjąć pierwszą dawkę leku: zawartość pierwszej butelki leku proszę wymieszać z połową szklanki zimnej wody. Powstały roztwór należy wypić, popijając co najmniej 1 szklanką zimnej wody.
– w południe proszę wypić co najmniej 3 szklanki wody lub innego płynu i nie jeść obiadu
– wieczorem nie wolno jeść kolacji i trzeba wypić co najmniej 1 szklankę wody lub innego płynu. Następnie zawartość drugiej butelki leku proszę wymieszać z połową szklanki zimnej wody. Powstały roztwór proszę wypić, popijając co najmniej 1 pełną szklanką zimnej wody.